MODÜLE KATIL

Bu modülde yer alan tüm derslere erişim

İslam dünyasında us ve ussallığın kavranışına ilişkin düşüncelerin gelişimi izlenmek istenirse, en temelde üç farklı başlangıç, dolayısıyla üç ana eğilim saptanabileceği gibi, kurucu adlar bakımından bu başlangıçlardan ilki 8. yüzyılın ortalarına, diğer ikisi de 9. yüzyılın ortalarına tarihlenebilir:

i. İbn Mukaffa (ö. 757)

ii. Ebu Yusuf el-Kindi (ö. 866)

iii. Haris el-Muhasibi (ö. 857)

i. Us’un değeri, tanımı, işlevi ve yararı konusundaki açıklamalarla ilk kez Fars kökenli, iyi eğitim almış, geniş kültürlü genç bir bürokrat olarak İbn Mukaffa’nın yapıtlarında karşılaşılır. Bu erken tarihli kayıtlar, özellikle 9. yüzyılın ilk yarısından itibaren zenginleşerek artan Us yazınının terim dağarcığını doğrudan belirlemiş ve bu dönemde yoğun biçimde Arapçaya aktarılan Yunan bilim ve felsefe mirasının etkisiyle bu terimler Mutezile’nin ileri gelen düşünürleri arasında da benimsenerek yeni yaklaşımların ortaya çıkmasına aracılık etmiştir.

ii. İkinci ve yeni bir başlangıcın kurucu metinleri, Ebu Yusuf el-Kindi’nin kaleme alıp Yunan felsefesinin usa ilişkin yaklaşımlarını temsilen Pisagoras, Platon, Aristoteles vb. filozofların us ve tin üzerine görüşlerini özetleyen irili ufaklı yazılardır. 

iii. Usa ve ussallığa ilişkin üçüncü ve son eğilimin başlangıcında, özellikle en başta us üzerine Maiyyet’ul-Akl adlı bir yapıtı olan Haris b. Esed el-Muhasibi yer alır. Bunun nedeni, Muhasibi’nin özellikle bu yapıtında Mutezili kelamcıların us hakkındaki görüşlerine yer vermekle kalmayıp yanısıra onları eleştirmiş de olmasıdır. Ebu’l-Meali Cüveyni’nin iki asır sonra yapacağı şu saptama, 9. yüzyılın ilk yarısında bir öncü olarak Muhasibi’nin ayrıcalıklı konumunu vurgulamakla kalmaz, geçen iki asır boyunca Sünnī kelamın özellikle us ve ussallık konusundaki isteksizliğini gösterir bir sitem niteliği de taşır: “Us hakkında konuşmak pek kolay değildir, nitekim Haris el-Muhasibi dışında ālimlerimizden kimse bu konu üzerinde etraflıca durmamıştır.”

Sonuç itibariyle bu derslerde 11. yüzyılda İbn Hazm, 12. yüzyılda Ebu Berekat el-Bağdadi tarafından dile getirildiği biçimiyle Yunanca ve Arapça Us terimleri arasındaki kökensel karşıtlığa odaklanılacaktır:

• Us (العقل) sözcüğü gerçekte çevirmenlerin Yunancada veya başka dillerde -Arap dilinde us sözcüğüyle dile getirilen anlamdaki bir başka sözcüğe [νοῦς] karşılık olmak üzere- kullandıkları bir yabancı sözcük olup bu durum kimseye saklı değildir.

• İleri gelen Yunan filozoflarının görüşlerinden anlaşıldığına göre Arapçada us (العقل) sözcüğüyle adlandırılan kavram, Yunanca, Süryanice ve diğer dillerde kendisine işaret edilen kavramdan [νοῦς] farklıdır.

dersler

  • Eğitimlere katılmak için üye olunması zorunludur.
  • Dersler canlı olarak sitemiz üzerinden erişilebilir olacaktır.
  • Katılımcılar geçmiş kayıtlara istedikleri zaman ulaşabilirler.
  • Derslerle ilgili sorular yazılı olarak ve canlı değerlendirme toplantıları aracılığıyla yanıtlanacaktır.
  • Dersler belirtilen saatlerde canlı olarak gerçekleştirilir.
  • Derslere saatinde katılamayanların ders kayıtlarına doğrudan erişim hakları bulunduğundan dersler daha sonra bu kayıtlardan izlenebilir.
  • Derslere son kayıt tarihi bulunmamaktadır, derslere istenildiği zaman kayıt olunabilir.
  • Derslerle ilgili yazılı veya görsel malzeme, gerek duyuldukça, katılımcıların e-posta adreslerine iletilir.
  • Sadece derslerle ilgili olmak koşuluyla, soru sormak için, ilgili dersin altında bulunan “Soru Sor” butonu kullanılabilir.
  • Dersler tamamlandığında katılımcılara herhangi bir sertifika verilmez.
  • Yurtdışından katılacak olanlar ödemelerini TL olarak yapabilirler. (Kur çevrimi bankalar tarafından otomatik olarak uygulanmaktadır.)

Eğitim Platformu (üye olma, satın alma, dersleri izleme vs) kullanımı ile ilgili olarak nasıl çalışır? sayfamızı inceleyebilirsiniz.

nasıl çalışır?
Felsefe Dersleri logo